45 درصد کاهش درآمد نفت ایران

سرمایه، رضا غیبی: میزان درآمد حاصل از صادرات ایران در چهار ماهه اول سال 1388 معادل 9/15 میلیارد دلار برآورد می شود که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 45 درصد کاهش داشته است. در صورتی که روند قیمت نفت در چهار ماهه اول امسال ادامه داشته باشد پیش بینی می شود تا پایان سال جاری درآمد نفت ایران به 63 میلیارد دلار برسد که در مقایسه با درآمد 70 میلیارد دلاری سال 87 به میزان 10 درصد کاهش خواهد داشت. این در حالی است که میزان کسری بودجه پیش بینی شده دولت در سال جاری حدود 10 تا 15 میلیارد دلار برآورد شده است. اگرچه قیمت پایه نفت در بودجه عمومی 5/37 دلار پیش بینی شده بود اما برخی کارشناسان با توجه به احتمال عدم تحقق درآمد مالیاتی و فروش شرکت های دولتی، پیش بینی می کنند کسری بودجه دولت رقم قابل توجهی را به خود اختصاص دهد براین اساس پیش بینی می شود دولت با اتکا به رشد قیمت نفت بالای هر بشکه 5/37 دلار در سال جاری از طریق اصلاحیه یا متمم بودجه در ماه های پیش رو، بخشی از درآمد نفت ایران را برای تامین هزینه های جاری و عمرانی خود اختصاص دهد.

سال گذشته بحران مالی به وجود آمده در اروپا و آمریکا، اثر غیرمستقیم بر کشورهای صادر کننده نفت داشت یعنی افت اقتصاد جهانی، کاهش مصرف در آمریکا و کندشدن فعالیت های اقتصادی در سطح جهان موجب شد قیمت نفت نیز با کاهش بی سابقه مواجه شود و حتی به 33 دلار در هر بشکه نیز برسد. تحت این شرایط، صادرات کشورهای در حال توسعه به کشورهای صنعتی کاهش یافت و رکود جهانی خود را نشان داد. بحران مالی اروپا و آمریکا روی کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) هم اثر گذاشت و با افول اقتصاد جهانی، میزان نفت مصرفی هم کاهش پیدا کرد. کاهش مصرف نفت، موجب تنزل قیمت نفت در بازارهای جهانی شد و اثر آن در کشورهای اوپک مشهود تر است به طوری که اکثر اعضای اوپک بودجه خود را با نفت زیر 40 دلار بستند. براساس این گزارش سال گذشته در پی کاهش بهای جهانی نفت، کشورهای عضو اوپک برای جلوگیری از کاهش هرچه بیشتر بهای نفت و کنترل بازار، کاهش چهار میلیون و 200 هزار بشکه ای تولید نفت اوپک را در دستور کار قرار دادند. پس از این توافق میزان کاهش تولید نفت اعضا با توجه به میزان تولید روزانه آنها تعیین شد که سهم ایران از این کاهش تولید 560 هزار بشکه در روز است.در صورت رعایت سهمیه بندی اوپک، تولید نفت ایران تا سه میلیون و 340 هزار بشکه در روز کاهش می یافت اما پس از اندک کاهشی که بعد از تعیین سهمیه بندی از طرف ایران صورت گرفت تولید نفت ایران با توجه به افزایش نسبی بهای جهانی نفت طی سه ماه گذشته روند صعودی به خود گرفته و متوسط تولید روزانه نفت ایران در چهار ماه گذشته 757/3 میلیون بشکه در روز بوده که نسبت به سهمیه تعیین شده از طرف اوپک 417 هزار بشکه در روز مازاد بر سهمیه تولید کرده است.
59 دلار متوسط ماهانه قیمت نفت ایران
متوسط قیمت نفت ایران در چهار ماه گذشته 27/59 دلار بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل 50 درصد کاهش داشته است. متوسط صادرات روزانه نفت ایران در مدت یاد شده 157/2 میلیون بشکه بوده که با توجه به متوسط قیمت نفت، درآمد روزانه نفت ایران در چهار ماه گذشته نزدیک به 128 میلیون دلار بوده است. متوسط قیمت نفت ایران در ماه های آوریل، مه، ژوئن و ژوئیه به ترتیب 01/50، 02/56، 16/68 و 89/62 دلار در هر بشکه بوده است. متوسط بهای نفت ایران در مدت مشابه سال 2008 نیز به ترتیب 23/102، 47/116، 66/124 و 75/126 دلار در هر بشکه بوده است.
تحقق پیش بینی ها
با بحران مالی و رکود اقتصادی حاکم بر جهان پیش بینی های گوناگونی در زمینه بهای نفت طی سال 2009 صورت گرفته شد که معتبرترین آنها پیش بینی بیزینس مانیتور، اکونومیست، دویچه بانک انگلیس، موسسه الارون آمریکا و بانک مک کورای استرالیا است. پیش بینی این موسسه و بانک ها برای قیمت هر بشکه نفت به ترتیب 46، 35، 50، 37 و 59 دلار در سال 2009 است. بانک مک کورای نیز قیمت نفت طی سال های 2010 و 2011 را به ترتیب 76 و 90 دلار پیش بینی کرده است. براساس گزارش این بانک قیمت جهانی نفت از شش ماه دوم 2009 افزایش خواهد یافت. کاهش شدید رشد اقتصادی جهان و فعالیت های اقتصادی و تجاری نقش مهمی در افت چشمگیر قیمت نفت طی ماه های اخیر داشته است. افزایش فعالیت های اقتصادی و کاهش سقف تولید اوپک موجب افزایش مجدد قیمت نفت از اوایل سال 2010 میلادی خواهد شد.
بر این اساس قیمت جهانی نفت طی شش ماه نخست 2009 بین 40 تا 50 دلار خواهد بود و کاهش بیشتر تولید نفت اوپک موجب افزایش قیمت نفت طی شش ماه دوم امسال خواهد شد. با توجه به کاهش 5/3 میلیون بشکه ای تولید نفت اوپک تا اواسط سال 2009، قیمت نفت تا پایان سال 2009 به 75 دلار در هر بشکه خواهد رسید و این رقم تا اواخر سال 2010 بار دیگر به مرز 100 دلار خواهد رسید.